دسترسی ها

شورای ملی ثبت آثار میراث فرهنگی ناملموس ایران ، ساز چگور در فهرست ملی میراث ناملموس ثبت کرد .

ثبت این ساز در جلسه کارشناسی شورای ملی ثبت آثار میراث فرهنگی ناملموس که سه‌شنبه یازدهم بهمن‌ماه در اداره کل ثبت و حریم آثار و حفظ و احیای میراث فرهنگی ناملموس و طبیعی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برگزار شده به تایید رسید.

از حدود ۳۰ پرونده‌ای که از سوی پنج استان برای ثبت ارایه شده بود، دو پرونده  به حوزه موسیقی ارتباط داشت که «شیوه ساخت و نواختن ساز چگور» از استان مرکزی در فهرست ملی میراث ناملموس ثبت شد.

و اما این ساز را بیشتر بشناسیم :

ساختار ساز چگور

ساختار ساز چوگور از یک کاسه طنینی به شکل گلابی و دسته ای مثل دسته ساز تنبور تشکیل شده است . کاسه چگور از سه تار بزرگتر است . این ساز بیشتر در  مناطق آذری زبان ایران  رایج بوده و نواخته می شود . ساختار این ساز در آذربایجان نه سیمه و بزرگتر از تنبور و دوتار است . ساختار چگور در نواحي مختلف تفاوت هايي دارد . نوعي از آن كه در بين آذري زبانهاي بخش آذربايجان ايران متداول است و توسط عاشيقها مورد استفاده قرار مي يگرد قپوز نام داشته و شبيه ساز باغلاما است . نوعي ديگر از چگور كه در همدان رايج است از نظر فواصل و تعداد پرده ها و كوك سيم ها با مدل های آذربايجانی و تركيه اي اين ساز و سازهای مشابه آن تفاوت دارد  .

پرده بندی ساز چگور در همدان 

ساز چوگور معمولا یازه تا سیزده پرده دارد . نوازندگان حرفه ای این ساز گاها  چندین پرده با نواری باریک از جنس حصیر یا نخ پلاستیکی بر روی صفحه آن تعبیه می کنند . تمامی پرده های چگور یا اصلی و یا نیم پرده هستند به جز پرده اول که کرن یا ربع پرده است .
در نواختن مقام ها و نغمه های ترکی معمولا از پرده های اول ، سوم، پنجم، هفتم ، هشتم و دهم استفاده می شود . نوازندگان چوگور برای اجرای بعضی از مقام ها با انگشت شصت بر شش سیم بالا پرده گیری می کنند . به طور معمول نوازندگان آذربایجان ( عاشیقها ) و ترکیه ( اوزان ها ) در استفاده از سیم های چهارم به بعد مهارت بیشتری دارند .

تفاوت ساز چگور با  سازهای زهی ديگر 

تفاوت چگور با ديگر يازهاي زهي مشابه اش ازجمله  ديوان ، باغلاما،تامبورا در فاصله و تعداد پرده ها و كوك سيم هاي  آن است . همچنين نواختن اين ساز اصيل در مناطق مختلف با سبك هاي  متنوع و بسته به سطح مهارت نوازنده  متفاوت است . به طور مثال  چگور نوازان در اجراي برخي از مقام ها با انگشت شست بر شش سيم بالا ( سيم هاي اخوان )  پرده گيري مي كنند . عاشيهاي ماهر مناطق آذربايجان  مهارت خود را در استفاده از سيم هاي چهارم به بعد به رخ می كشند .